हरितालिका तीजको रौनक सुरु, आज दर खाने दिन

भदौ २८, काठमाडौं । नेपाली महिलाको प्रमुख पर्वका रूपमा मनाइने हरितालिका तीजको रौनक सुरु भएको छ। तीजको पहिलो दिन अर्थात् भाद्र शुक्ल द्वितीयाका अवसरमा आज महिलाहरूले दर खाने तयारी गरेका छन्। दर खाएसँगै चारदिने तीज पर्व औपचारिक रूपमा सुरु हुने परम्परा छ। 

परम्पराअनुसार माइती पक्षले चेलीबेटी, दिदीबहिनी तथा छोरीलाई बोलाएर दर खुवाउने चलन छ। दरमा विशेषगरी दूधबाट बनेका परिकार तथा अन्य आडिला खानेकुरा खाने गरिन्छ। भोलिपल्ट निराहार व्रत बस्ने भएकाले त्यसका लागि शक्ति सञ्चय गर्ने उद्देश्यले दर खाने धार्मिक तथा सांस्कृतिक मान्यता रहेको छ। 

तीजलाई महिलाले वर्षभरि भोगेका दुःख, पीडा र मर्का व्यक्त गर्ने अवसरका रूपमा समेत लिँदै आएका छन्। तीजका गीत, नाचगान तथा भेटघाटमार्फत महिलाहरूले आफ्ना सुख–दुःख साट्ने र पुराना साथीभाइ तथा आफन्तसँग पुनर्मिलन गर्ने परम्परा रहेको छ। 

तर पछिल्ला वर्षमा तीजका नाममा तडकभडक र देखासिकी बढेको भन्दै संस्कृतिविद् तथा समाजशास्त्रीहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। परम्परागत रूपमा तीजको व्रतको अघिल्लो दिन बेलुकी दर खाने चलन रहे पनि पछिल्लो समय महिनौँअघिदेखि नै दर खाने कार्यक्रम आयोजना गर्ने, महँगा गरगहना तथा पोसाक प्रदर्शन गर्ने प्रवृत्ति बढेको उनीहरूको भनाइ छ। 

यस्ता गतिविधिले आर्थिक रूपमा कमजोर परिवार तथा महिलामा नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले तीजको मौलिकता र सांस्कृतिक पक्षलाई जोगाउनुपर्नेमा विज्ञहरूले जोड दिएका छन्। 

चारदिने तीज पर्वअन्तर्गत भाद्र शुक्ल तृतीयाका दिन हरितालिका व्रत, चौथीका दिन गणेश पूजा र पञ्चमीका दिन ऋषि पञ्चमी पूजा गरिन्छ। यस वर्ष भदौ ३० गते गणेश चौथी र ३१ गते ऋषि पञ्चमी मनाइने पात्रोमा उल्लेख छ। 

पौराणिक मान्यताअनुसार पार्वतीले महादेवलाई पति रूपमा प्राप्त गर्न निराहार व्रत बसेको घटनासँग हरितालिका तीजको सम्बन्ध जोडिएको छ। तीजका अवसरमा पशुपतिनाथसहित देशभरका शिवालयमा ठूलो संख्यामा महिलाहरू पूजा तथा दर्शनका लागि पुग्ने गर्छन्। 

तीजको आगमनसँगै देशभर पर्वको माहोल सुरु भएको छ। महिलाहरू भेटघाट, गीत–संगीत र पूजाआजामा सहभागी हुँदै तीज मनाउने तयारीमा छन्।