भारतमा बालविवाहको चुनौती कायमै, लाखौँ बालिकाको भविष्य जोखिममा

असोज २५ , काठमाडौं । भारतमा बालविवाहको दरमा सुधार देखिए पनि लाखौँ बालिका अझै यस समस्याको जोखिममा रहेको विज्ञहरूले बताएका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय बालिका दिवसका अवसरमा बालविवाह अन्त्य गर्न कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वयन, शिक्षामा पहुँच र सामाजिक चेतना विस्तार गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ।

भारतमा बालविवाह घट्दै गएको भए पनि कम उमेरमै विवाह गर्ने प्रचलन पूर्ण रूपमा अन्त्य हुन सकेको छैन। विशेषगरी गरिबी, लैङ्गिक विभेद, सामाजिक परम्परा र शिक्षाबाट वञ्चित हुने अवस्थाले बालिकालाई बालविवाहको जोखिममा पारिरहेको छ।

बालविवाहले बालिकाको शिक्षा, स्वास्थ्य, आत्मनिर्भरता र भविष्यका अवसरमा गम्भीर असर पार्न सक्छ। कम उमेरमा विवाह भएपछि धेरै बालिकाले विद्यालय छाड्नुपर्ने, छिट्टै गर्भधारणको जोखिम सामना गर्नुपर्ने र आर्थिक तथा सामाजिक रूपमा अरूमाथि निर्भर रहनुपर्ने अवस्था सिर्जना हुन्छ।

यस समस्यालाई अन्त्य गर्न बालिकालाई विद्यालयमा टिकाइराख्ने, परिवारलाई आर्थिक तथा सामाजिक सहयोग उपलब्ध गराउने, बालविवाहविरुद्धका कानुन प्रभावकारी रूपमा लागू गर्ने र जोखिममा रहेका बालिकाको पहिचान गरी समयमै संरक्षण गर्ने उपाय आवश्यक रहेको विज्ञहरूको धारणा छ।

भारतमा बालविवाह नियन्त्रणमा केही प्रगति भए पनि सबै बालिकाले सुरक्षित बाल्यकाल, शिक्षा र आफ्नो जीवनबारे निर्णय गर्ने अधिकार पाउने अवस्था सुनिश्चित गर्न अझै प्रभावकारी प्रयास आवश्यक देखिएको छ।