मोरक्कोमा महिला प्रधानमन्त्री, तर ४७ प्रतिशतलाई अझै पुरुष नै राम्रो राजनीतिक नेता

असोज २० , काठमाडौं । मोरक्कोमा पहिलोपटक महिला सरकार प्रमुख नियुक्त भएको केही दिनमै सार्वजनिक भएको एक सर्वेक्षणले राजनीतिक नेतृत्वमा लैंगिक समानतासम्बन्धी धारणा अझै चुनौतीपूर्ण रहेको देखाएको छ।

अरब बारोमिटरको सर्वेक्षणअनुसार मोरक्कोका ४७ प्रतिशत नागरिकले पुरुषहरू महिलाभन्दा राम्रो राजनीतिक नेता बन्न सक्ने धारणा राखेका छन्। यद्यपि यो संख्या अघिल्लो सर्वेक्षणको तुलनामा १० प्रतिशत बिन्दुले घटेको हो। २०२३–२४ को सर्वेक्षणमा ५७ प्रतिशतले पुरुषलाई राम्रो राजनीतिक नेता मानेका थिए।

मोरक्कोका राजा मोहम्मद छैटौंले सेप्टेम्बर २९ मा फातिमा इज्जहरा एल मन्सुरीलाई सरकार प्रमुख नियुक्त गरेका थिए। उनी मोरक्कोको इतिहासमा पहिलो महिला सरकार प्रमुख बनेकी छन्।

सर्वेक्षणमा पारिवारिक निर्णयमा पुरुषको अन्तिम अधिकार हुनुपर्छ भन्ने धारणा पनि घटेको देखिएको छ। अघिल्लो सर्वेक्षणमा ६१ प्रतिशतले यस्तो धारणा राखेकोमा पछिल्लो सर्वेक्षणमा यो संख्या ४४ प्रतिशतमा झरेको छ।

तर महिलाको राजनीतिक प्रतिनिधित्व बढाउनका लागि आरक्षण वा कोटा व्यवस्था गर्ने विषयमा भने समर्थन घटेको छ। संसदमा महिलाका लागि न्यूनतम सिट सुरक्षित गर्नुपर्ने पक्षमा २०२३–२४ मा ७१ प्रतिशत समर्थन रहेकोमा पछिल्लो सर्वेक्षणमा यो ५१ प्रतिशतमा झरेको छ। त्यस्तै, मन्त्रिपरिषद्मा महिलाका लागि न्यूनतम स्थान सुनिश्चित गर्नुपर्ने समर्थन ७० प्रतिशतबाट घटेर ५२ प्रतिशतमा पुगेको छ।

महिला र पुरुषलाई रोजगारीमा समान अवसर दिनुपर्ने धारणा भने ६४ प्रतिशतमा स्थिर रहेको छ। महिलाको रोजगारीमा मुख्य अवरोधका रूपमा सामाजिक अस्वीकार्यता र बालबालिकाको हेरचाहको अभावलाई १३–१३ प्रतिशतले उल्लेख गरेका छन्। लचिलो कामको समयको अभाव र महिला भर्तीप्रतिको पूर्वाग्रहलाई १२–१२ प्रतिशतले समस्या मानेका छन्।

महिलामाथि हुने हिंसाका विषयमा पनि धारणा मिश्रित देखिएको छ। १६ प्रतिशतले पछिल्लो एक वर्षमा महिलामाथिको हिंसा बढेको बताएका छन् भने ४२ प्रतिशतले अवस्था यथावत् रहेको र ३१ प्रतिशतले हिंसा घटेको बताएका छन्।

सर्वेक्षणमा महिलाले हिंसा भोग्दा सहयोगका लागि परिवार र प्रहरीलाई प्रमुख माध्यमका रूपमा हेरेको पाइएको छ। ४८ प्रतिशतले पुरुष परिवार सदस्य, ३८ प्रतिशतले महिला आफन्त र ३५ प्रतिशतले स्थानीय प्रहरीलाई सहयोगको स्रोतका रूपमा उल्लेख गरेका छन्।

यो सर्वेक्षण मोरक्कोका १२ वटै क्षेत्रमा १ हजार २ सय १० नागरिकबीच प्रत्यक्ष अन्तर्वार्तामार्फत गरिएको थियो। सर्वेक्षण २०२५ अगस्ट २३ देखि सेप्टेम्बर ६ सम्म गरिएको हो।

महिला पहिलोपटक सरकारको सर्वोच्च कार्यकारी पदमा पुगेको अवस्थामा सार्वजनिक भएको यो तथ्यांकले मोरक्कोमा महिलाको राजनीतिक नेतृत्वप्रतिको सामाजिक दृष्टिकोणमा परिवर्तन देखिए पनि राजनीतिक प्रतिनिधित्व बढाउन आवश्यक नीतिगत उपायप्रतिको समर्थन अझै अस्थिर रहेको संकेत गरेको छ।