दक्षिण अफ्रिकामा नौ महिलाको शव भेटिएपछि लैंगिक हिंसाविरुद्ध सरकारी संयन्त्रमाथि प्रश्न

असोज २, काठमाडौं । दक्षिण अफ्रिकाको एकुरहुलेनी क्षेत्रमा जुलाईयता नौ महिलाको शव भेटिएपछि महिलामाथि हुने हिंसा तथा हत्या नियन्त्रणका लागि सरकार र सुरक्षा संयन्त्रले गरिरहेको काममाथि प्रश्न उठेको छ। तीमध्ये केही महिलाको पहिचान भइसके पनि धेरैको पहिचान अझै हुन सकेको छैन। प्रहरीले सबै घटनाबीच एउटै व्यक्ति वा समूहको संलग्नता रहेको पुष्टि गरिसकेको छैन र विभिन्न सम्भावनामा अनुसन्धान भइरहेको जनाएको छ।

घटनापछि दक्षिण अफ्रिकामा लैंगिक हिंसा र महिलाहत्यालाई राष्ट्रिय विपद्का रूपमा घोषणा गरिएको करिब एक वर्ष बितिसक्दा पनि रोकथामका प्रयास पर्याप्त प्रभावकारी हुन नसकेको भन्दै अधिकारकर्मीहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूले प्रहरी अनुसन्धान, अपराधसम्बन्धी तथ्यांक, न्याय प्रणाली र पीडितलाई उपलब्ध गराइने सहयोगमा रहेका कमजोरी सुधार गर्नुपर्ने बताएका छन्।

दक्षिण अफ्रिकाको मानव विज्ञान अनुसन्धान परिषद्को अध्ययनअनुसार १८ वर्षभन्दा माथिका तीनमध्ये एकभन्दा बढी महिलाले आफ्नो जीवनकालमा शारीरिक वा यौन हिंसा भोगेको बताएका छन्। साथै, अन्तरंग सम्बन्धमा हुने हिंसा भोगेका महिलामध्ये थोरैले मात्र औपचारिक निकाय वा सेवामा जानकारी गराउने गरेको अध्ययनले देखाएको छ।

महिला अधिकार तथा लैंगिक हिंसाविरुद्ध काम गर्ने संस्थाहरूले हिंसा भइसकेपछि मात्र प्रतिक्रिया दिनेभन्दा जोखिमका संकेत पहिचान गरेर सुरुमै हस्तक्षेप गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्। उनीहरूका अनुसार महिलालाई पछ्याउने, फोन निगरानी गर्ने, आर्थिक नियन्त्रण गर्ने, धम्की दिने वा संरक्षण आदेश उल्लंघन गर्ने जस्ता व्यवहारलाई गम्भीर जोखिम संकेतका रूपमा लिएर सम्बन्धित निकायबीच समन्वय हुन आवश्यक छ।

यसैबीच, प्रहरीले प्रभावित क्षेत्रमा गस्ती तथा सुरक्षा उपस्थिति बढाएको जनाएको छ। अनुसन्धानका लागि प्रहरी, गुप्तचर, फरेन्सिक विज्ञ, खोजी टोली र प्रहरी कुकुरसहितको संयुक्त टोली परिचालन गरिएको छ। प्रहरीले घटनाबारे अपुष्ट हल्ला फैलाउनुभन्दा अनुसन्धानमा सहयोग पुग्ने सूचना उपलब्ध गराउन सर्वसाधारणलाई आग्रह गरेको छ।

महिलाको हत्या भएपछि त्यसको असर परिवार र बालबालिकामा समेत दीर्घकालीन पर्ने भन्दै विज्ञहरूले पीडित परिवारलाई मनोसामाजिक सहयोग, परामर्श तथा अन्य आवश्यक सेवाको निरन्तर व्यवस्था गर्नुपर्ने बताएका छन्।