‘मेहन्दी फेसन मात्र हैन सगुन पनि हो’ :सुमित्रा प्रधान

असार २६, काठमाडौं । नेपालमा मेहन्दीको फेसन हाल ट्रेण्डमा आउनु कुनै नौलो कुरा भने हैन । बिगत लामो समयदेखि मेहन्दी लगाउने प्रचलन भएतापनि नेपालमा भने मेहन्दी लगाउने  ट्रेण्ड मौलाएको धेरै भएको छैन् । विशेष समारोह तथा विवाहका कार्यक्रमहरुमा मात्र लगाउने यो चलन हाल नेपाली फेसनको महन्वपूर्ण पाटो बनेको छ । सोह्र श्रृंगारमा गनिने मेहन्दी नेपाली फेसनको एक हिस्सा बनेको छ । यद्यपि, नेपालमा भन्दा भारत, बंगलादेशमा प्रभावकारी मानिने मेहन्दीको ट्रेण्ड सुन्दरताका लागि मात्र नभै सगुनका रुपमा प्रयोग हुने गर्छ । मेहन्दीलाई सगुनका रुपमा विवाह जस्ता पवित्र कार्यमा लगाउने चलन नेपालका केही समुदायमा पनि चलिआएको छ । तराइ मुलका महिलाहरुले मेहन्दी अनिवार्य लगाएको  पाइन्छ ।

सामान्यतः मेहन्दी सुन्दरताका लागि मात्र लगाइन्छ भन्ने बुझेका कतिपय महिलाहरुलाई मेहन्दीले औषधीको काम पनि गर्छ भन्ने कुरा थाहा नहुन सक्छ । मेहन्दी डिजाइनर सुमित्रा प्रधान भन्छिन्, ‘मेहन्दी फेसन मात्र हैन सगुन पनि हो ।

मेहन्दी सुन्दरताका लागि मात्र नभई औषधीका रुपमा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ । जस्तो खुट्टाको पाइताला  पोलेको अवस्थामा मेहन्दीको लेप लगाउने हो भने पोल्न कम हुन्छ ।  मेहन्दीलाई एक विशेष हर्बल औषधीको रुपमा लिइन्छ ।’

विशेषगरी टिनेजर आफ्नो सौन्दर्यमा निखार ल्याउन मेहन्दी प्रयोग गर्छन् । यसैगरी, अधिकांश नेपाली महिलाहरुको मेहन्दी आकर्षक गहना बनेको पाइन्छ । श्रावण महिना नजिकिए संगै महिलाहरुमा मेहन्दी मोह पनि बढ्दै गाएको र मेहन्दी गहनाको रुपमा लोकप्रिय हु“दै गएको हेना आर्ट तथा डिजाइन प्रशिक्षक सुमित्रा प्रधान   नेप्लिज वुमनस“ग बताउ“छिन् ।  

मेहेन्दीको कुन डिजाइनमा नेपाली महिलाहरुको आकर्षण बढ्दो छ ?
अरेबिक र कास्मिरी डिजाइनको फेसन नेपालमा चलेको छ । कास्मिरी साना बुट्टा भएको हुन्छ लगाउन पनि छिटो हुन्छ भने अरेबिक अलिक ठूला बुट्टा भएकाले लगाउन समय लाग्छ । तर यी दुवै लोकप्रिय डिजाइन हुन् । नेपालमा अहिले मेहन्दीका यी डिजाइनले मान्यता पाएको छ । 

नेपालमा मेहन्दीको फेसन बढ्नुको कारण के हो ?
पहिलो कुरा त महिलाहरु मेहन्दी लगाउदा सुन्दर देखिन्छन् । मेहन्दीले सुन्दरतामा निखार ल्याउने हुनाले महिलाहरु मेहन्दी प्रति आकर्षित छन् । मेहन्दी सुन्दरताका लागि मात्र लगाइन्छ भन्ने बुझिएपनि यस्ले औषधीको पनि काम गर्छ भन्ने कुरा धेरैलाई थाहा नै छैन । मेहन्दीलाई एक विशेष हर्बल औषधीको रुपमा लिइन्छ । खुट्टा पोलेको अवस्थामो मेहन्दी लगाउने हो भने निकै आराम मिल्छ र  खुट्टा पोल्न कम हुन्छ । 

कुन उमेर समुहका महिलाहरु मेहन्दी बढी  लगाउन रुचा“उछन् ?
मेहन्दी लगाउन सबै उमेर समुहका महिलाहरु रुचाउ“छन् । तर सबैभन्दा बढी टिनेजरहरु नै लगाउन चाहान्छन् । कारण उनीहरुमा राम्री देखिन कुनैपनि वाहना अपनाउ“छन् । कतिपय महिलामा कसरी हुन्छ सबैभन्दा राम्री देखिउ भन्ने एक प्रकारको आकर्षण हुने भएकाले पनि मेहन्दी उनीहरुको रोजाइमा पर्छ । यसका साथै विवाहित महिलाहरु पनि उतिकै रुचाउ“छन् । विवाहमा मेहन्दी सगुनको रुपमा प्रयोग गरिने अर्थात दुलहीले लगाउने भएकाले मेहन्दीको महत्व छुट्टै भएको पाइन्छ । विवाहिता तथा अविवाहित मात्र नभइ साना बालिकाहरुमा समेत मेहन्दी मोह निकै गहिरो भएको पाइन्छ । 
 

कुन मौसममा मेहन्दीको माग अधिक हुन्छ ?
मेहन्दी जुनसुकै समयमा पनि लगाउन सकिन्छ । तरपनि महिलाहरु विवाहको सिजन, साउन महिना, विभिन्न खालका पार्टी तथा समारोहरुमा मेहन्दीमा सजिएर हिड्न रुचाउ“छन् । अब साउन महिना नजिकिएकाले होला महिलाहरु अहिले देखिनै मेहन्दी लगाएर हिड्न थालेका छन् । 

मेहन्दी लगाउन कतिको सहज छ ?
सहज नै छ । बानी परेकालाई  खासै अप्ठेरो हुन्न । कास्मिरी डिजाइन र अरेबिक दुवै डिजाइन एकै पटक लगाउ“दा केही समय लाग्छ । कुनै एक मात्र डिजाइन लगाउन त धेरै समय लाग्दैन् । मेहन्दी लगाएको हेर्दा आकर्षक भएन भने सुन्दर हु“दैन यसकारण लगाउ“दा होसियार हुनुपर्छ । अन्यथा लगाउने शैली थाहा हुनेलाई केही अप्ठेरो छैन । 

हात तथा खुट्टामा लगाएको मेहन्दीले असर गर्छ भन्छन् , के यो सही हो ?
म पूर्ण रुपमा सहमत छैन । किनकी बजारमा अहिले अर्गानिक र केमिकलयुक्त दुइ प्रकारका मेहन्दी पाइन्छन् । यदि अर्गानिक मेहन्दी लगाउने हो भने कुनै असर गर्दैन । केमिकलयुक्त लगाइयो भने यस्ले असर गर्छ । मेहन्दी लगाउनेहरुले के विचार पु¥याउनुपर्छ भने लामो समय टिक्ने अर्थात हतपत नमेटिने मेहन्दी राम्रो हो भन्ने भ्रम त्यागनुपर्छ । अर्गानिक मेहन्दी मेहन्दी लगाएको लामो समयसम्म टिक्दैन । अर्काेतिर लगाएको केहिदिन पछि कालो रंगमा परिवर्तन हु“दैन । तर केमिकलयुक्त मेहन्दी विस्तारै कालो रंगमा परिणत हु“दै जान्छ । यस्तो मेहन्दीले हाम्रो हातखुट्टामा असर गर्छ । तर अर्गानिक मेहन्दीले भने यसरी असर गर्दैन । यस्ता कुरामा प्रयोगकर्ता आफै सजक हुनुपर्छ ।

सुमित्रा प्रधान , हेना आर्ट तथा डिजाइन प्रशिक्षक
एस्थेटिक्स इन्टरनेस्नल प्रोफेसनल एकेडेमी (एआइपिए)
नेपाल स्पा एकेडेमी, 

वसुन्धरा, कान्तिपुर डेन्टल कलेजको अपोजिट