अफगानिस्तानमा महिलामाथि दमन चर्किँदै, अधिकार झनै सीमित

साउन १८ , काठमाडौं ।अफगानिस्तानमा तालिबान सत्तामा आएको पाँच वर्ष पूरा हुँदा महिलाका अधिकारमाथिको दमन अझै गहिरिँदै गएको अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार संस्था ह्युमन राइट्स वाचले जनाएको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा लागू गरिएका कडा नियमहरूले महिलाको शिक्षा, रोजगारी र सार्वजनिक जीवनमा सहभागितामा व्यापक प्रतिबन्ध लगाएको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ।
ह्युमन राइट्स वाचका अनुसार तालिबान सरकारले महिलाको आवतजावत, अभिव्यक्ति र सामाजिक सहभागितामा कडा नियन्त्रण लागू गरेको छ। माध्यमिक तथा उच्च शिक्षामा प्रतिबन्ध कायम रहँदा धेरै किशोरीहरू विद्यालय जानबाट वञ्चित भएका छन् भने महिलाहरूलाई काम गर्न पनि रोक लगाइएको छ।
त्यसैगरी, सार्वजनिक स्थानमा महिलाको उपस्थितिमा पनि कडाइ गरिएको छ। ‘नैतिकता’ सम्बन्धी नियम उल्लंघन गरेको आरोपमा महिलालाई पक्राउ गर्ने, हिरासतमा राख्ने र सजाय दिने घटनाहरू बढ्दै गएको ह्युमन राइट्स वाचले जनाएको छ।
प्रतिवेदनले अफगानिस्तानको अवस्थालाई “लैंगिक विभेदमा आधारित शासन” जस्तै रहेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेको छ। महिलाको आवाज, शिक्षा र स्वतन्त्रतामाथि गरिएको नियन्त्रणले सामाजिक र आर्थिक क्षेत्रमा गम्भीर असर पारिरहेको उल्लेख गरिएको छ।
यसैबीच, अफगानिस्तानमा मानवीय संकट पनि झन् गम्भीर बन्दै गएको छ। खाद्य अभाव, बेरोजगारी र स्वास्थ्य सेवामा पहुँचको कमीले विशेषगरी महिला र बालबालिका बढी प्रभावित भएका छन्।
मानवअधिकार संस्थाहरूले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई तालिबानमाथि दबाब बढाउन र अफगान महिलाको अधिकार सुनिश्चित गर्न ठोस कदम चाल्न आह्वान गरेका छन्।
अफगानिस्तानको वर्तमान अवस्थाले महिलाको स्वतन्त्रता र समानताको लडाइँ अझै कठिन बन्दै गएको स्पष्ट संकेत गरेको छ।