डा. आकांक्षा सिंहको ऐतिहासिक सफलता: एकै वर्षमा तीन राष्ट्रिय सम्मान, दिगो कृषिमा महत्वपूर्ण योगदान Nepalese Women -

साउन २४ ,काठमाडौं । भारतको वैज्ञानिक क्षेत्रमा युवा पुस्ताको प्रभावशाली उपस्थिति निरन्तर बढ्दै गएको छ। यही सन्दर्भमा केन्द्रीय औषधीय तथा सुगन्धित वनस्पति अनुसन्धान संस्था (सीएसआईआर–सिम्याप) मा कार्यरत वैज्ञानिक डा. आकांक्षा सिंहले सन् २०२६ मा उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेकी छन्। उनलाई प्रतिष्ठित राष्ट्रिय विज्ञान प्रतिष्ठान, भारतद्वारा प्रदान गरिने “नासी युवा वैज्ञानिक पुरस्कार २०२६” का लागि चयन गरिएको छ। यस सम्मानले उनको अनुसन्धान, समर्पण र योगदानलाई राष्ट्रिय स्तरमै उच्च रूपमा मूल्याङ्कन गरिएको पुष्टि गर्दछ। यससँगै उनले एउटै वर्षमा तीनवटा महत्वपूर्ण राष्ट्रिय सम्मान प्राप्त गर्दै दुर्लभ उपलब्धि कायम गरेकी छन्। यसअघि उनी भारतीय राष्ट्रिय युवा विज्ञान प्रतिष्ठान (आईएनवाइएएस) की सदस्य तथा भारतीय राष्ट्रिय विज्ञान प्रतिष्ठान (आईएनएसए) की युवा सहयोगीको रूपमा चयन भइसकेकी थिइन्, जसले उनलाई देशका उदीयमान र प्रतिभाशाली वैज्ञानिकहरूको अग्रपंक्तिमा उभ्याएको छ।

वनस्पति विज्ञानमा विद्यावारिधि (पीएचडी) हासिल गरेकी डा. सिंह हाल सिम्याप अन्तर्गतको बाली संरक्षण तथा उत्पादन विभागमा वैज्ञानिक ‘डी’ पदमा कार्यरत छिन्। उनको अनुसन्धान परम्परागत कृषि अभ्यासभन्दा फरक ढंगले आधुनिक, वैज्ञानिक र दिगो समाधानतर्फ केन्द्रित रहेको छ। विशेष गरी उनले बोटबिरुवा र सूक्ष्म जीवबीचको अन्तरसम्बन्ध, ढुसीजन्य रोगहरूको नियन्त्रण, जैविक बाली संरक्षण तथा वातावरणमैत्री रोग व्यवस्थापन प्रणाली जस्ता विषयमा गहिरो अध्ययन गरिरहेकी छन्।

उनको अनुसन्धानको मुख्य उद्देश्य प्राकृतिक रूपमा पाइने लाभदायक सूक्ष्म जीवहरूको प्रयोग गरी बालीलाई हानिकारक रोगबाट जोगाउनु हो। यस विधिले रासायनिक विषादीको प्रयोग घटाउने मात्र नभई माटोको उर्वराशक्ति जोगाउने, वातावरणीय प्रदूषण कम गर्ने र दीर्घकालीन रूपमा कृषिलाई दिगो बनाउने लक्ष्य राखेको छ। वर्तमान समयमा जलवायु परिवर्तन, माटोको क्षय तथा अत्यधिक रासायनिक विषादीको प्रयोगले कृषि क्षेत्रमा विभिन्न चुनौतीहरू सिर्जना गरिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा डा. सिंहको अनुसन्धान किसानका लागि अत्यन्त उपयोगी र प्रभावकारी समाधानका रूपमा देखिएको छ।

उनको कार्यले विशेष गरी साना तथा मध्यम किसानलाई प्रत्यक्ष लाभ पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ। कम लागतमा सुरक्षित, वातावरणमैत्री र प्रभावकारी तरिकाले बाली संरक्षण गर्न सकिने भएकाले यसले उत्पादन वृद्धि गर्नुका साथै खाद्य सुरक्षामा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्ने विश्वास गरिएको छ।

डा। आकांक्षा सिंहको यो उपलब्धिले भारतमा वैज्ञानिक अनुसन्धानको स्तर अझ उकास्नुका साथै नयाँ पुस्ताका अनुसन्धानकर्ताहरूलाई प्रेरणा दिने काम गरेको छ। साथै, दिगो कृषि, वातावरण संरक्षण र खाद्य उत्पादनजस्ता महत्वपूर्ण क्षेत्रमा महिला वैज्ञानिकहरूको भूमिका कति महत्वपूर्ण छ भन्ने सन्देश पनि यसले स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।

डा. आकांक्षा सिंहको ऐतिहासिक सफलता: एकै वर्षमा तीन राष्ट्रिय सम्मान, दिगो कृषिमा महत्वपूर्ण योगदान

Share this with your friends:

यो पनि हेर्नुहोस्:

कठिनाइसँग जुध्दै अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान बनाएकी राजिना बिष्टा

आर्थिक संकट अध्ययनबाट नेतृत्वसम्मस् याङ्की लगानी बोर्डको सीईओ नियुक्त

एलेक्स इआलाको ऐतिहासिक जितपछि फिलिपिन्समा टेनिस क्रेज, महिला खेलाडीले जगाइन् नयाँ आशा

बेंगलुरुमा एकै दिन ३६५ महिला परिवर्तनकर्ता सम्मानित, भारतीय कीर्तिमान कायम

डीसी ओपन जितेपछि एलेक्स इयालाको भावुक प्रतिक्रिया—“समर्थकहरूको माया महसुस गरिरहेकी छु”

प्लेअफ नाटकिय जितसँगै जापानी खेलाडी कुआवाकीको ऐतिहासिक सफलता

दीपमाला ढकाल ‘मिस नेपाल वर्ल्ड २०२६’ मा विजयी

कमन्थवेल्थ खेलमा भारतीय महिला मुक्केबाजहरूको सुन वर्षा

एसियाड तयारी तव्रि : नेपाली महिला कबड्डी टोली एकमहिने प्रशिक्षणका लागि भारतमा

क्यानडामा ३२ वर्षीय पुरुष पक्राउ, प्रेमिकाको हत्या आरोपमा मुद्दा दर्ता

एआईको प्रभावमा महिलाका रोजगारी बढी जोखिममा, कार्यालय र प्रशासनिक काम सबैभन्दा प्रभावित

दक्षिण एशियाका युवा आन्दोलनमा चेतावनी: महिला र सीमान्तकृत समुदायको सहभागिता बिना परिवर्तन अधुरो रहने

किशोरीको डिम्ब निकालिएको घटनामा चिकित्सकमाथि अनुसन्धान, बयान लिएर हाजिर जमानीमा रिहा

बिहे अब बाध्यता होइन, रोजाइ: नेपाली महिलामा बदलिँदो सोच

‘क्यापिटल क्विन नेपाल २०२६’ को उपाधि अनिशा खड्कालाई

महिला आरक्षण कार्यान्वयनमा विवाद: राहुल–रिजिजुबीच चर्कियो आरोप–प्रत्यारोप

“महिला राष्ट्रपति बन्न अझै समय लाग्ने संकेत – जिल बाइडेन”

आदिवासी आवाज विश्वभर गुञ्जियो: अधिकार र सहभागितामा जोड

“भारतकी पहिलो महिला ‘टप गन’ स्क्वाड्रन लिडर भावना कन्थको प्रेरणादायी यात्रा”

“काम र परिवार सन्तुलनमा सहयोग: महालक्ष्मी विकास बैंकमा डे केयर सुविधा”

काठमाडौंमा मिस युनिभर्स नेपाल २०२६ को ग्रान्ड अडिसन सम्पन्न

महुआ मोइत्राको निवेदन सर्वोच्चद्वारा अस्वीकार, प्रहरीसमक्ष उपस्थित हुनुपर्ने आदेश कायम

कन्टेन्ट क्रियटर इस्टु कार्कीको नयाँ यात्रा: अनामनगरमा ‘फ्लिप एन्ड इट’ क्याफे सञ्चालन

पूर्वाधार विकास समितिको कार्यप्रति असन्तुष्टि, विद्युत् क्षेत्रमा सुधारको माग

प्रत्येक महिला पुरुषभन्दा कमजोर छैनन् : कमला भासिन

पुरुष कलमले पूर्ण नारीलाई लेख्न सक्दैन

कालो तिलले कम्मर दुखेको र अनुहारमा भएको पोतोको उपचार गर्छ

दुबईमा पहिलो पटक नेपाली कल्चरल पहिरनको फेसन शो सम्पन्न

उमेर अनुसारको हुनुपर्छ खान्की, अनि मात्र मानिस स्वस्थ रहन्छ

मुलुकका सम्मानित पदमा महिलाको उपस्थिति, सबैका लागि आशाको ढोका उघारे

यी भोजन खाए छाला सुन्दर हुन्छ !

लोग्नेमान्छेको जात केटी देखेपछि.....

मनोसामाजिक समस्या के हो?

महिलाको दोस्रो विवाहको कुरा सुन्दा पढेलेखेकैले अनुहार बिगार्छन्