महिलाको शिक्षा र आर्थिक स्वतन्त्रतामा असुरक्षा र महँगो शिक्षाको बाधा

भदौ ७ , काठमाडौं । कांग्रेस नेता राहुल गान्धीसँग ‘छात्रों की गूँज’ कार्यक्रममा संवाद गरेका विद्यार्थीहरूले यौन दुर्व्यवहार, व्यक्तिगत सुरक्षाको डर, असुरक्षित सार्वजनिक यातायात र आर्थिक कठिनाइले महिलाको शिक्षा तथा आर्थिक स्वतन्त्रतामा अझै बाधा पुर्‍याइरहेको बताएका छन्।
विद्यार्थीहरूले दैनिक यात्रा, उच्च शिक्षाका लागि परिवारको निर्णयदेखि महँगा विशेषीकृत पाठ्यक्रम अध्ययन गर्न नसक्नेसम्म विभिन्न तहमा यस्ता समस्या देखिएको बताए। उनीहरूले महिलालाई समान अवसर उपलब्ध गराउन सुरक्षित यातायात, सस्तो तथा पहुँचयोग्य शिक्षा र दुर्व्यवहारबाट मुक्त वातावरण आवश्यक रहेको बताए।
पालघरको वसईकी अर्थशास्त्रकी विद्यार्थी सुचित्रा पागीले आफू १३ वर्षको हुँदा विद्यालयबाट घर फर्किने क्रममा र पछि सार्वजनिक यातायातमा समेत दुर्व्यवहार भोगेको अनुभव सुनाइन्। यस्ता घटनाले आफूलाई पुरुषसँग डर लाग्ने बनाएको भए पनि सबै पुरुष उस्तै नभएको उनले बताइन्। महिलामाथि दुर्व्यवहार भएको देखे हस्तक्षेप गर्न र पीडितको पक्षमा बोल्न उनले आग्रह गरिन्।
पुणेकी मनोविज्ञानकी विद्यार्थी मैत्रीले सुरक्षाको चिन्ताले विशेषगरी ग्रामीण क्षेत्रका छात्राको उच्च शिक्षामा बाधा पुग्ने बताइन्। छोरीलाई उच्च शिक्षाका लागि बाहिर पठाउँदा सुरक्षा जोखिम हुने डरले कतिपय अभिभावकले छोरालाई प्राथमिकता दिने गरेको उनको भनाइ थियो। छोराले वृद्ध अवस्थामा अभिभावकलाई आर्थिक सहयोग गर्ने तर छोरी विवाहपछि अर्को घर जाने भन्ने सामाजिक सोचले पनि यस्तो विभेदलाई बल पुर्‍याएको उनले बताइन्।
साइबर तथा डिजिटल साइन्सकी बीएस्सी दोस्रो वर्षकी विद्यार्थी प्रद्न्या गवाण्डेले साइबर सुरक्षाजस्ता विशेषीकृत पाठ्यक्रमको उच्च शुल्कका कारण आर्थिक रूपमा कमजोर परिवारका विद्यार्थी प्रभावित भइरहेको बताइन्। उनका अनुसार प्रतिष्ठित कलेजमा यस्ता पाठ्यक्रमको शुल्क करिब ३ लाख भारतीय रुपैयाँसम्म पुग्ने गरेको छ।
गवाण्डेले सरकारी कलेजमा थप साइबर सुरक्षा पाठ्यक्रम सञ्चालन गर्न तथा विद्यार्थीलाई छात्रवृत्ति उपलब्ध गराउन माग गरिन्। साथै, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को दुरुपयोग गरी महिलाका अश्लील तस्बिर बनाउने र त्यसका आधारमा रकम असुल्ने घटना बढिरहेको भन्दै साइबर सुरक्षा सम्बन्धी जनचेतना र सीप विस्तार गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिइन्।
विद्यार्थीहरूले सार्वजनिक यातायातमा महिलाको सुरक्षाबारे पनि चिन्ता व्यक्त गरे। भीडभाड भएका बसमा दुर्व्यवहार वा अनुचित स्पर्शको डर हुने र खाली बसमा पुरुषसँग एक्लै यात्रा गर्दा पनि असुरक्षित महसुस हुने उनीहरूको भनाइ थियो।
राहुल गान्धीसँगको संवादमा विद्यार्थीहरूले सुरक्षा, शिक्षाको लागत र आवश्यक सहयोग प्रणालीले महिलाको शिक्षा तथा रोजगारीमा पहुँचलाई प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित गरिरहेको बताएका हुन्।