मानसिक हिंसा किन रहन्छ ओझेलमा ?

साउन १२ ,काठमाडौं । समाजमा शारीरिक हिंसाका घटनाहरू प्रायः बाहिर देखिन्छन् र चर्चा पाउँछन्, तर मानसिक वा मनोवैज्ञानिक हिंसा भने अझै पनि ओझेलमै रहने गरेको पाइएको छ। विज्ञहरूका अनुसार यस्तो हिंसाले व्यक्तिको आत्मसम्मान, आत्मविश्वास र मानसिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्ने भए पनि धेरैजसो पीडितहरूले यसलाई लुकाएर बस्ने गर्छन्।
मनोवैज्ञानिकहरू भन्छन्, गाली–गलौज, अपमान, नियन्त्रण गर्ने व्यवहार, डर देखाउने वा भावनात्मक रूपमा कमजोर बनाउने जस्ता क्रियाकलाप मानसिक हिंसाभित्र पर्छन्। यस्ता व्यवहारले दीर्घकालीन रूपमा चिन्ता, डिप्रेसन र आत्मसम्मानमा गिरावट ल्याउन सक्छ।
तर, सामाजिक मान्यता, लाज–शर्म, पारिवारिक दबाब तथा ‘घरभित्रको कुरा बाहिर लैजानु हुँदैन’ भन्ने सोचका कारण पीडितहरू आफ्नो पीडा सार्वजनिक गर्न हिच्किचाउने गर्छन्। विशेषगरी महिलाहरू र किशोरीहरू यस प्रकारको हिंसाबाट बढी प्रभावित हुने तथ्य विभिन्न अध्ययनहरूले देखाएका छन्।
विज्ञहरूका अनुसार मानसिक हिंसा प्रमाणित गर्न कठिन हुने भएकाले कानुनी र सामाजिक रूपमा यसलाई सम्बोधन गर्न चुनौती थपिएको छ। कतिपय अवस्थामा पीडित आफैंले पनि आफू हिंसामा परेको भन्ने कुरा चिन्न नसक्ने अवस्था हुन्छ।
यस समस्याको समाधानका लागि जनचेतना अभिवृद्धि, मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी शिक्षा, र सहज परामर्श सेवाको पहुँच विस्तार आवश्यक रहेको सरोकारवालाहरूको भनाइ छ। साथै परिवार र समुदायस्तरमै खुला संवादको वातावरण सिर्जना गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ।
मानसिक हिंसा अदृश्य भए पनि यसको असर गहिरो हुने भएकाले समयमै पहिचान र सहयोग आवश्यक रहेको विशेषज्ञहरू बताउँछन्।