भारतमा अफ्रिकी आप्रवासी महिलाले भोग्दैछन् दैनिक रंगभेद

भदौ २२, काठमाडौं । भारतका सहरमा बसोबास गर्ने अफ्रिकी आप्रवासी महिलाहरूले रंगभेद, लैंगिक विभेद र सामाजिक पूर्वाग्रहको सामना गर्नुपरेको एक नयाँ रिपोर्टले औँल्याएको छ। भारतमा नारीवादमा सेप्टेम्बर ७ मा प्रकाशित रिपोर्टले विशेषगरी बेंगलुरुमा रहेका अफ्रिकी महिलाका अनुभवलाई समेटेको छ। 

रिपोर्टका अनुसार बेंगलुरुको सूचना प्रविधि क्षेत्रको विस्तारसँगै अफ्रिकाबाट नर्सिङ, फार्मेसी, इन्जिनियरिङ र सामाजिक विज्ञानलगायत विषय अध्ययन गर्न आउने विद्यार्थीको संख्या बढेको छ। महिलाहरू विद्यार्थीका साथै मौसमी व्यापारी, हेयरस्टाइलिस्ट, नर्स तथा साना व्यवसायीका रूपमा पनि भारत आउने गरेका छन्। 

तर भारत पुगेपछि उनीहरूले नयाँ किसिमका जोखिम र असुरक्षा सामना गर्नुपरेको रिपोर्टमा उल्लेख छ। अफ्रिकी महिलाहरूलाई जात, छालाको रंग, भाषा र लैंगिकताका आधारमा एकैपटक विभेद हुने गरेको बताइएको छ। केही महिलाले सार्वजनिक स्थानमा घुरेर हेर्ने, उनीहरूको कपाल तथा पहिरनबारे टिप्पणी गर्ने र उनीहरूको जीवनशैलीमाथि नियन्त्रण गर्न खोज्ने व्यवहार भोगेको बताएका छन्। 

रिपोर्टले भारतमा छालाको रंगसँग जोडिएको सामाजिक पूर्वाग्रह जातीय संरचनासँग पनि सम्बन्धित रहेको उल्लेख गरेको छ। अफ्रिकी महिलाहरूलाई भारतीय सामाजिक संरचनाभित्र ‘बाहिरी’ वा अपरिचित समूहका रूपमा हेरिने भएकाले उनीहरूले थप सामाजिक बहिष्करण र अपमान सामना गर्नुपर्ने अवस्था रहेको रिपोर्टको निष्कर्ष छ। 

एक क्यामरुनी व्यवसायी महिलाले आफूहरूलाई फरक देखिने भएकै कारण उपहास र अपमान सहनुपरेको अनुभव सुनाएकी छन्। त्यस्तै, एक नाइजेरियाली महिलाले राति घर फर्किने क्रममा प्रहरीले उनलाई यौनकर्मी ठानेर नियन्त्रणमा लिएको र आफ्नो परिचय खुल्ने विभिन्न कागजात देखाएपछि मात्र छाडेको अनुभव रिपोर्टमा उल्लेख छ।

कार्यस्थलमा समेत अफ्रिकी महिलाहरूले आफ्नो पहिरन, भाषा र खानाका कारण असहजता भोग्ने गरेका छन्। रिपोर्टमा एक कंगोली नर्सले आफ्नै देशमा सामान्य मानिने पहिरन लगाउँदा कार्यस्थलमा आलोचना भएपछि त्यसलाई त्याग्नुपरेको तथा घरबाट ल्याएको खानामाथि पनि अपमानजनक टिप्पणी सुनिएको अनुभव सुनाएकी छन्। 

रिपोर्टका अनुसार यस्ता अनुभवका कारण कतिपय अफ्रिकी महिलाले विवादबाट बच्न आफूलाई ‘अदृश्य’ राख्ने रणनीति अपनाउने गरेका छन्। विशेषगरी अनौपचारिक क्षेत्रमा काम गर्ने र अस्थिर भिसा अवस्थाका महिलाहरूले खुलेर प्रतिवाद गर्दा थप समस्या निम्तिन सक्ने डरका कारण चुप बस्नुपर्ने अवस्था रहेको उल्लेख छ। 

यद्यपि, अफ्रिकी महिलाहरूले आफ्नो पहिचान र समुदायसँग जोडिन खाना पकाउने, साथीहरूसँग भेटघाट गर्ने तथा आफ्नै समुदायभित्र साना व्यवसाय सञ्चालन गर्ने जस्ता गतिविधिलाई आत्मनिर्माण र अस्तित्व जोगाउने माध्यम बनाएको रिपोर्टमा उल्लेख छ। 

रिपोर्टले भारतीय नारीवादी बहसमा जात, वर्ग, लैंगिकता र रंगसँगै ८८‘जातीयता तथा रंगभेद’८८लाई पनि गम्भीर रूपमा समेट्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ। भारतमा रंगभेदलाई बाहिरी समस्या मात्र नभई आफ्नै सामाजिक संरचनाभित्र रहेको विषयका रूपमा स्वीकार गरेर त्यसबारे सार्वजनिक बहस गर्नुपर्नेमा रिपोर्टले जोड दिएको छ।