बाढीपीडित महिला राहत शिविरमा महिनावारी स्वच्छता र शौचालयको अभावले समस्यामा

भदौ १६ , काठमाडौं । विनाशकारी बाढीपछि विस्थापित भएर नुवाकोटका अस्थायी राहत शिविरमा बसिरहेका महिलाहरू व्यक्तिगत सरसफाइ, शौचालय र महिनावारी स्वच्छताका सामग्रीको अभावमा थप समस्यामा परेका छन्।

बाढीले घर बगाएपछि विद्यालयमा सञ्चालन गरिएको राहत शिविरमा सयौँ मानिस आश्रय लिइरहेका छन्। उनीहरूका लागि खाना र बस्ने व्यवस्था गरिए पनि पर्याप्त शौचालय तथा सरसफाइको सुविधा नहुँदा महिलाहरूले विशेष कठिनाइ भोगिरहेका छन्।

शिविरमा दुई सन्तानसहित बसिरहेकी ४० वर्षीया अञ्जु भुजेलका अनुसार चार सयभन्दा बढी मानिसका लागि जम्मा तीनवटा शौचालय छन्। ती शौचालयमा धाराको पानीसमेत छैन। शौचालयमा पानीको व्यवस्था गर्न पाइपलाइन जोड्ने काम भइरहेको स्वयंसेवकहरूले बताएका छन्।

महिनावारी स्वच्छता महिलाहरूका लागि अर्को ठूलो चुनौती बनेको छ। भुजेलका अनुसार गैरसरकारी संस्थाले सेनेटरी प्याड वितरण गरे पनि प्रयोग गरिएका प्याडको उचित व्यवस्थापन हुन नसक्दा शौचालय वरपर फोहोर बढेको छ।

राहत शिविरमा बसिरहेकी योगिता तामाङले आफूहरूलाई प्याड दिइए पनि भित्री कपडा पर्याप्त नभएको गुनासो गरिन्। उनको परिवारका करिब २० जना सदस्य एउटै कक्षाकोठामा साँघुरो अवस्थामा बसिरहेका छन्।

बाढी आएको समयमा केही मिनेटमै घर छाडेर भाग्नुपरेकाले अधिकांश विस्थापितले आवश्यक कपडा तथा व्यक्तिगत सामग्रीसमेत साथमा ल्याउन नपाएको बताएका छन्।

यसैबीच, संयुक्त राष्ट्रसंघीय जनसंख्या कोषका कर्मचारीहरूले शिविरमा महिलाहरूलाई ‘डिग्निटी किट’ वितरण गरेका छन्। किटमा सेनेटरी प्याड, साबुन, भित्री कपडालगायत व्यक्तिगत सरसफाइका आधारभूत सामग्री समावेश छन्।

तर शिविरमा पानीको अभाव भने अझै कायम रहेको पीडितहरूको गुनासो छ। शौचालयमा मात्र नभई खानेपानीको समेत समस्या रहेको उनीहरूले बताएका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघीय महिला निकायले विस्थापनका कारण महिला तथा बालिकामाथि थप जोखिम बढ्न सक्ने चेतावनी दिएको छ। भीडभाड, साझा शौचालय तथा व्यक्तिगत गोपनीयताको अभावले महिला तथा बालिकालाई दुर्व्यवहारको जोखिम बढाउनुका साथै आवश्यक सहयोग माग्नसमेत कठिन बनाउन सक्ने जनाइएको छ।

शिविर व्यवस्थापन गरिरहेको गोल्यान फाउन्डेसनकी ज्योति गैरेले सबै विस्थापितलाई आवश्यक सामग्री उपलब्ध गराउन प्रयास भइरहेको बताइन्। उनले भित्री कपडा पनि वितरण गरिएको तर धेरै मानिस भएकाले सबैले प्राप्त गर्न नसकेको र केही दिनभित्र थप सामग्री वितरण गरिने जानकारी दिइन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघीय बाल कोषका अधिकारी अबियोदुन बनिरेले विस्थापित परिवारलाई आधारभूत सामग्रीसँगै मनोसामाजिक सहयोग आवश्यक रहेको बताएका छन्। यस्तो सहयोगले कठिन परिस्थितिबाट गुज्रिरहेका परिवारलाई सामान्य जीवनतर्फ फर्किन केही सहज हुने उनको भनाइ छ।

विद्यालयमा आश्रय लिइरहेका विस्थापित परिवारहरू विद्यालय पुनः सञ्चालन भएपछि आफूहरू कहाँ जाने भन्ने चिन्तामा समेत छन्। ५० वर्षीया मैना नेपालले विद्यालय खाली गर्नुपर्ने अवस्था आए आफूहरूसँग सडकमा बस्नुको विकल्प नहुने गुनासो गरेकी छन्।

बाढीपछि महिला तथा बालिकाका लागि सुरक्षित आश्रय, पर्याप्त शौचालय, खानेपानी, महिनावारी स्वच्छता सामग्री, व्यक्तिगत गोपनीयता र सुरक्षालाई राहत व्यवस्थापनको प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने आवश्यकता यस घटनाले देखाएको छ।