१० वर्षदेखि नै छोराछोरीलाई जिम्मेवार बनाऔँ, घरायसी कामबाट सिकाऔँ जीवनोपयोगी सीप

साउन १० ,काठमाडौं । बालबालिकालाई जिम्मेवार र आत्मनिर्भर बनाउन अभिभावकले सानै उमेरदेखि उमेरअनुकूल घरायसी काममा सहभागी गराउनुपर्ने बालविकाससम्बन्धी जानकारहरूले सुझाव दिएका छन्।
विशेषगरी १० वर्ष आसपासका बालबालिकालाई आफ्नो कोठा सफा गर्ने, सामान मिलाउने, कपडा व्यवस्थित गर्ने तथा खाना तयार पार्दा सामान्य सहयोग गर्नेजस्ता काम सिकाउन सकिन्छ। यस्ता गतिविधिले उनीहरूमा अनुशासन, सहकार्य र जिम्मेवारीबोध विकास गर्नुका साथै भविष्यका लागि आवश्यक जीवनोपयोगी सीपसमेत सिकाउने बताइन्छ।
तर बालबालिकालाई काम सिकाउने नाममा दबाब दिने, गाली गर्ने वा उमेरले नसुहाउने जिम्मेवारी थोपर्नु उपयुक्त हुँदैन। कामको महत्त्व बुझाउँदै, गर्ने तरिका सिकाउँदै र पूरा गरेपछि प्रोत्साहन गर्दै अघि बढ्दा उनीहरूको आत्मविश्वास बढ्ने जानकारहरूको भनाइ छ।
अभिभावक आफैँ बन्नुपर्छ उदाहरण
बालबालिकाले निर्देशनभन्दा अभिभावकको व्यवहारबाट बढी सिक्ने भएकाले परिवारका सदस्यले पनि घरायसी काममा सहकार्य गर्ने वातावरण बनाउन आवश्यक हुन्छ। कामलाई सजायका रूपमा प्रस्तुत गर्नुको सट्टा परिवारका सबै सदस्यको साझा जिम्मेवारीका रूपमा बुझाउनुपर्छ।
बालबालिकाको उमेर, क्षमता र रुचिका आधारमा साना तथा स्पष्ट जिम्मेवारी दिन सकिन्छ। उदाहरणका लागि आफ्नो ओछ्यान मिलाउने, पढ्ने टेबल सफा राख्ने, विद्यालयको झोला तयार गर्ने, खाना खाएपछि आफ्नो थाल निश्चित स्थानमा राख्ने तथा घरका सामान्य काममा सघाउने जिम्मेवारी दिन सकिन्छ।
सुरुवाती चरणमा अभिभावकले कामको तरिका देखाउने, आवश्यक सहयोग गर्ने र बिस्तारै बालबालिकालाई आफैँ गर्न दिनु प्रभावकारी मानिन्छ। काम पूर्ण रूपमा राम्रो नभए पनि प्रयासको प्रशंसा गर्दा उनीहरूमा पुनः प्रयास गर्ने उत्साह बढ्छ।
विकल्प र सहभागितामा जोड
बालबालिकालाई आदेश मात्र दिनुभन्दा गर्न सक्ने काममध्ये विकल्प रोज्न दिँदा उनीहरूमा निर्णय गर्ने क्षमता विकास हुन्छ। उनीहरूको रुचिअनुसार काम बाँडफाँट गर्दा जिम्मेवारी बोझ नभई सिकाइको अवसर बन्न सक्छ।
नियमित रूपमा साना लक्ष्य दिने र पूरा भएपछि सकारात्मक प्रतिक्रिया दिने अभ्यासले बालबालिकामा राम्रो बानी बसाल्न सहयोग गर्छ। यसबाट समय व्यवस्थापन, समस्या समाधान, सहकार्य र श्रमप्रतिको सम्मानसमेत विकास हुने अपेक्षा गरिन्छ।
सानैदेखि घरायसी जिम्मेवारी सिकेका बालबालिका आफ्नो काम आफैँ गर्न सक्ने, परिवार र समाजप्रति उत्तरदायी तथा चुनौती सामना गर्न सक्षम बन्न सक्छन्। त्यसैले उनीहरूलाई सुविधामात्र उपलब्ध गराउनुको सट्टा उमेरअनुकूल जिम्मेवारी दिनु पनि प्रभावकारी अभिभावकत्वको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो।