लखनउमा १५–४९ वर्षका ३७.८ प्रतिशत महिला बढी तौल वा मोटोपनको समस्यामा

असोज १८ , काठमाडौं । भारतको लखनउ सहरमा १५ देखि ४९ वर्ष उमेर समूहका ३७।८ प्रतिशत महिला बढी तौल वा मोटोपनको समस्यामा रहेको तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ। राष्ट्रिय परिवार स्वास्थ्य सर्वेक्षण–६ अनुसार सन् २०२३–२४ मा लखनउका महिलामा बढी तौल वा मोटोपनको दर ३७।८ प्रतिशत पुगेको हो। सन् २०१९–२१ मा यस्तो दर ३४।८ प्रतिशत थियो।

स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार महिलामा बढ्दो मोटोपनले आगामी वर्षहरूमा मधुमेह, उच्च रक्तचाप तथा मुटुसम्बन्धी रोगको जोखिम बढाउन सक्छ। लखनउमा देखिएको दर उत्तर प्रदेशको औसत २६।७ प्रतिशतभन्दा समेत बढी हो। उत्तर प्रदेशका सहरी क्षेत्रमा ३६।७ प्रतिशत र ग्रामीण क्षेत्रमा २३।७ प्रतिशत महिला बढी तौल वा मोटोपनको अवस्थामा रहेको सर्वेक्षणले देखाएको छ।

विज्ञहरूले महिलामा मोटोपन बढ्नुका कारणमा शारीरिक गतिविधिमा कमी, बढी क्यालोरीयुक्त खानेकुराको सेवन, लामो समयसम्म काम गर्नुपर्ने अवस्था, मोबाइल तथा अन्य विद्युतीय उपकरणको अत्यधिक प्रयोग र तनावका कारण हुने अस्वस्थ खानपानलाई प्रमुख मानेका छन्। तीव्र सहरीकरणले पनि महिलाको जीवनशैलीमा परिवर्तन ल्याएको उनीहरूको भनाइ छ।

लखनउस्थित राम मनोहर लोहिया आयुर्विज्ञान संस्थानका चिकित्सक विक्रम सिंहका अनुसार शरीरमा अत्यधिक बोसो जम्मा हुँदा रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्ने शरीरको क्षमतामा असर पर्न सक्छ। मोटोपन मधुमेहको प्रमुख जोखिममध्ये एक भएकाले महिलामा तौल बढ्दै जाँदा रगतमा चिनीको मात्रा बढ्ने सम्भावना पनि बढ्ने उनले बताएका छन्।

त्यस्तै, चिकित्सक सन्दीप कपुरका अनुसार मोटोपन उच्च रक्तचाप, मुटुसम्बन्धी रोग, कलेजोमा बोसो जम्ने समस्या, निद्रासम्बन्धी समस्या तथा गर्भावस्थाका जटिलतासँग जोडिन सक्छ। महिलामा यसले प्रजनन स्वास्थ्यमा समेत असर पार्न सक्ने र डिम्बाशयमा पानीका फोका बन्ने समस्या बढ्न सक्ने चिकित्सकहरूले बताएका छन्।

तर सर्वेक्षणले लखनउमा मोटोपनसँगै कम तौलको समस्या पनि बढिरहेको देखाएको छ। सन् २०२३–२४ मा १५ देखि ४९ वर्ष उमेर समूहका १७।७ प्रतिशत महिलाको शरीरको तौल सामान्यभन्दा कम रहेको पाइएको छ। सन् २०१९–२१ मा यस्तो दर १५।७ प्रतिशत थियो।

किङ जर्ज चिकित्सा विश्वविद्यालयका प्राध्यापक अजय पटवाले मोटोपन र कम तौल दुवै एकैपटक बढ्नु पोषणसम्बन्धी दोहोरो समस्याको संकेत भएको बताएका छन्। उनका अनुसार प्रशोधित खानेकुरा, चिनी, नुन तथा अस्वस्थ बोसो बढी भएका खानेकुरा सेवन गर्दा शरीरमा क्यालोरी बढी भए पनि आवश्यक पोषक तत्त्वको कमी हुन सक्छ।

भारतको राष्ट्रिय परिवार स्वास्थ्य सर्वेक्षण–६ ले समग्र रूपमा पनि महिलामा बढी तौल तथा मोटोपन बढेको देखाएको छ। देशभर १५–४९ वर्ष उमेर समूहका ३०।७ प्रतिशत महिला बढी तौल वा मोटोपनको अवस्थामा रहेको सरकारी तथ्यांक छ।

स्वास्थ्य विज्ञहरूले यस्तो समस्या नियन्त्रण गर्न महिलामा पोषणसम्बन्धी सचेतना बढाउने, नियमित शारीरिक गतिविधि गर्ने, पौष्टिक खानेकुरामा पहुँच विस्तार गर्ने तथा मधुमेहजस्ता जीवनशैलीसँग सम्बन्धित रोगको नियमित परीक्षण गर्ने व्यवस्था