अन्यायविरुद्ध बोल्न थाले महिला, रिसलाई कमजोरी होइन अधिकारको आवाजका रूपमा हेर्न थालियो

असोज २७ , काठमाडौं ।  महिलाले रिस व्यक्त गर्दा उनीहरूलाई भावुक, आक्रामक वा अरूसँग मिलेर काम गर्न नसक्ने व्यक्तिका रूपमा हेर्ने सामाजिक सोच विस्तारै परिवर्तन हुन थालेको छ। कार्यस्थलमा हुने लैङ्गिक विभेद, घरायसी जिम्मेवारीको असमान बोझ र महिलामाथिको हिंसाविरुद्ध महिलाहरू खुलेर आवाज उठाउन थालेका छन्।

अनलाइनखबरमा प्रकाशित एक विश्लेषणअनुसार, महिलालाई सानैदेखि नम्र, सहनशील र अरूको भावनाको ख्याल गर्ने हुनुपर्ने अपेक्षा गरिन्छ। यही सामाजिक दबाबका कारण धेरै महिलाले आफ्ना असन्तुष्टि र भावनालाई लामो समयसम्म दबाएर राख्ने गरेका छन्। तर, अहिले महिलाहरू अन्याय सहेर बस्नुभन्दा आफ्ना कुरा स्पष्ट रूपमा राख्न र गलत व्यवहारको प्रतिवाद गर्न थालेका छन्।

बेलायतमा सन् २०२४ मा गरिएको एक सर्वेक्षणमा प्रत्येक पाँचमध्ये एक महिलाले अघिल्लो दिनको ठूलो हिस्सामा आफूलाई रिस उठेको बताएका थिए। सन् २०२० मा यस्तो बताउने महिलाको अनुपात प्रत्येक १० जनामध्ये एक थियो। विशेषज्ञहरूका अनुसार महिलामा आक्रोश बढेको हुन सक्छ, तर उनीहरू पहिलेभन्दा खुलेर भावना व्यक्त गर्न थालेको पक्षलाई पनि बेवास्ता गर्न मिल्दैन।

रोजगारीसँगै घरपरिवारको व्यवस्थापन र बालबालिकाको हेरचाहको जिम्मेवारी पनि महिलामाथि बढी पर्ने गरेको छ। घरमा के आवश्यक छ, कुन काम कहिले गर्ने र परिवारका सदस्यको आवश्यकता कसरी पूरा गर्ने भन्ने मानसिक बोझले महिलामा थकान, निराशा र आक्रोश बढाउन सक्छ।

कार्यस्थलमा पनि रिस व्यक्त गर्ने महिला र पुरुषलाई फरक दृष्टिले हेर्ने प्रवृत्ति रहेको अध्ययनहरूले देखाएका छन्। पुरुषले असहमति जनाउँदा दृढ व्यक्तिका रूपमा लिइन सक्ने भए पनि महिलाले त्यही व्यवहार गर्दा उनीहरूलाई भावुक वा आक्रामक भनिने सम्भावना रहन्छ।

संगीत, चलचित्र र सामाजिक सञ्जालले पनि महिलालाई आफ्ना अनुभव र असन्तुष्टि सार्वजनिक गर्ने अवसर दिएका छन्। यसले विभेद तथा हिंसाको सामना गरेका महिलालाई एकअर्कासँग जोडिन र आफू एक्लै नभएको महसुस गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार रिस आफैँमा खराब भावना होइन। यसले आफ्नो सीमामाथि भएको हस्तक्षेप, अन्याय वा अस्वीकार्य व्यवहार पहिचान गर्न मद्दत गर्न सक्छ। तर, रिसको आवेगमा निर्णय गर्नु वा आफू र अरूलाई हानि पुर्‍याउनु उचित हुँदैन। त्यसैले रिसलाई दबाउनुको सट्टा त्यसको कारण बुझेर शान्त र स्पष्ट ढङ्गले प्रतिक्रिया दिनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

महिलाले आफ्नो असन्तुष्टि व्यक्त गर्नु भनेको आक्रामक बन्नु होइन, बरु आफ्नो आवश्यकता स्पष्ट पार्नु, अन्यायविरुद्ध उभिनु र आफ्नो अधिकारको सम्मान गर्न माग गर्नु हो।