भोटेकोशी–त्रिशूली बाढीको वास्तविक कारण खोज्न वैज्ञानिक अध्ययनको माग

असोज २० , काठमाडौं । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीकी सांसद सरिता लामाले भोटेकोशी र त्रिशूली क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीको कारणबारे गम्भीर वैज्ञानिक अध्ययन गर्न सरकारसँग माग गरेकी छन्। मंगलबार सिंहदरबारमा बसेको ‘हिमालमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव, जलवायु न्याय तथा भोटेकोशी–त्रिशूली विपद्’ सम्बन्धी विशेष संसदीय समितिको बैठकमा उनले यस्तो माग गरेकी हुन्।

सांसद लामाले बाढीपछि प्रभावित क्षेत्रमा देखिएको असामान्य रासायनिक गन्ध तथा माटो–बालुवाभन्दा फरक धुलोजस्तो पदार्थबारे वैज्ञानिक परीक्षण गर्नुपर्ने बताइन्। उनका अनुसार विपद्को वास्तविक कारण र त्यसमा जलवायु परिवर्तनको भूमिकाबारे तथ्यमा आधारित अध्ययन आवश्यक छ।

उनले बाढी तथा पहिरोबाट विस्थापित समुदायलाई सुरक्षित स्थानमा तत्काल पुनर्स्थापना गर्न पनि सरकारको ध्यानाकर्षण गराइन्। प्रभावित बस्तीको पहिचान र मौलिक थातथलोको संरक्षण हुने गरी दीर्घकालीन पुनर्स्थापनाको व्यवस्था गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ।

लामाले धादिङ, गोरखा र नुवाकोट जोड्ने फुर्केखोलामा तत्काल बेलिब्रिज निर्माण गर्न तथा टिप्लिङ–साङ्कोस–सोमदाङ सडकलाई दिगो रूपमा स्तरोन्नति गरी वैकल्पिक मार्गका रूपमा तयार राख्न माग गरिन्।

विपद्मा अभिभावक गुमाएका बालबालिका तथा सहारा गुमाएका ज्येष्ठ नागरिकका लागि दीर्घकालीन संरक्षण र पुनर्वासको व्यवस्था गर्नुपर्नेमा पनि उनले जोड दिइन्। बौद्ध समुदायका मृतक परिवारलाई परम्पराअनुसार ४९ दिनभित्र आवश्यक संस्कार गर्न स्थानीय तह र लामागुरुको समन्वयमा सामूहिक व्यवस्था मिलाउनुपर्ने उनको माग छ।

सांसद लामाले पूर्वाधार निर्माण गर्दा प्राविधिक तथा वैज्ञानिक आधारलाई अनिवार्य बनाउनुपर्ने बताउँदै स्थानीय दबाबका आधारमा सडक, पुल तथा ठूला संरचना निर्माण गर्ने प्रवृत्ति अन्त्य गर्नुपर्ने धारणा राखिन्। विपद्को जोखिम मूल्यांकन र प्राविधिक अध्ययनलाई विकास निर्माणको आधार बनाउनुपर्ने उनको भनाइ छ।

सरकारले यसअघि नै भोटेकोशी बाढीको वैज्ञानिक अध्ययनका लागि सात सदस्यीय विज्ञ समिति गठन गरिसकेको छ। समितिलाई बाढीको वास्तविक कारण, जलवायु परिवर्तनको भूमिका र भविष्यमा यस्ता विपद्को जोखिम घटाउने उपायबारे अध्ययन गर्ने जिम्मेवारी दिइएको छ।