महिलाको काँधमा परिवारको ‘मानसिक बोझ’

भदौ २२, काठमाडौं । घरपरिवारको दैनिक जीवन व्यवस्थित राख्ने जिम्मेवारीमा महिलाको भूमिका महत्वपूर्ण भए पनि यही जिम्मेवारीले उनीहरूमाथि ‘मानसिक भार’ बढी पर्ने गरेको एक रिपोर्टले देखाएको छ। 

महिलाहरूले घरका सदस्यको आवश्यकता सम्झिरहने, दैनिक कामको योजना बनाउने, परिवारका लागि आवश्यक सामग्रीको व्यवस्थापन गर्ने तथा विभिन्न कामको समन्वय गर्ने जिम्मेवारी धेरैजसो आफैंले लिने गरेका हुन्छन्। यस्ता काम शारीरिक रूपमा देखिने नहुन सक्छन्, तर निरन्तर सोचिरहनुपर्ने भएकाले मानसिक रूपमा ठूलो भार सिर्जना गर्छन्। 

परिवारका सदस्यको स्वास्थ्य, बालबालिकाको पढाइ, घरायसी काम, सामाजिक तथा पारिवारिक कार्यक्रमदेखि आर्थिक व्यवस्थापनसम्मका विषयमा महिलाले निरन्तर ध्यान दिनुपर्ने अवस्था हुन्छ। यसलाई केवल कामको जिम्मेवारी नभई परिवार सञ्चालनको अदृश्य जिम्मेवारीका रूपमा लिन सकिन्छ।

महिलाले घरबाहिर रोजगारी वा व्यवसाय गरे पनि घरायसी तथा हेरचाहसम्बन्धी जिम्मेवारीमा समान रूपमा कमी नआउने अवस्था धेरै परिवारमा देखिन्छ। यसले महिलामाथि दोहोरो जिम्मेवारी थप्ने र आराम तथा व्यक्तिगत समय घटाउने अवस्था सिर्जना गर्छ।

मानसिक भार लामो समयसम्म कायम रहँदा तनाव, थकान, चिडचिडापन तथा मानसिक स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्न सक्छ। त्यसैले घरायसी काम र परिवारको जिम्मेवारीलाई महिलाको मात्र दायित्वका रूपमा नहेरी परिवारका सबै सदस्यले बाँड्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ।

विशेषगरी घरको काम कसले गर्ने भन्ने विषयमा मात्र नभई के काम गर्नुपर्छ भनेर सम्झने, योजना बनाउने र त्यसको जिम्मेवारी लिने कामसमेत बाँडफाँट गर्न आवश्यक हुन्छ। यसले महिलामाथिको अदृश्य मानसिक भार कम गर्न सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।

महिलाको मानसिक स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता दिन परिवारभित्र जिम्मेवारीको समान बाँडफाँट, पर्याप्त आराम र व्यक्तिगत समयसँगै उनीहरूको भावनात्मक अवस्थालाई बुझ्ने वातावरण आवश्यक रहेको विषयले देखाउँछ।