इरानमा २७ महिला मृत्युदण्डको जोखिममा, महिला अधिकारमाथि गम्भीर प्रश्न

असोज १८ , काठमाडौं । इरानमा राजनीतिक गतिविधि, महिला अधिकारको पक्षमा आवाज उठाएको तथा पुरुष हिंसाबाट आत्मरक्षा गरेको आरोपमा महिलाहरू मृत्युदण्डको जोखिममा रहेको एक रिपोर्टले जनाएको छ।

नेसनल काउन्सिल अफ रेसिस्टेन्स अफ इरान ९ल्ऋच्क्ष्० को महिला समितिले अक्टोबर ४ मा प्रकाशित गरेको रिपोर्टअनुसार इरानमा हाल कम्तीमा १८१ राजनीतिक बन्दी मृत्युदण्डको सजाय पाइसकेका छन्, जसमा २७ जना महिला छन्। रिपोर्टले यी महिलाको अवस्था राजनीतिक दमन र लैंगिक विभेदसँग जोडिएको दाबी गरेको छ।

रिपोर्टअनुसार सार्वजनिक प्रदर्शन तथा राजनीतिक गतिविधिमा सहभागी भएका महिलामाथि पनि मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको छ। केही महिलामाथि महिला अधिकार, श्रमिक अधिकार तथा राजनीतिक संगठनसँग सम्बन्धित गतिविधिमा संलग्न भएको आरोप लगाइएको उल्लेख छ।

रिपोर्टमा जहरा तबारीको उदाहरणसमेत दिइएको छ। उनलाई ‘महिला, प्रतिरोध, स्वतन्त्रता’ लेखिएको ब्यानर बोकेको लगायतका आरोपमा मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको दाबी गरिएको छ। राजनीतिक बन्दीका परिवारले जेल भेटघाट, कानुनी प्रक्रियाको जानकारी तथा मुद्दाको निगरानीमा समेत अवरोध सामना गर्नुपरेको रिपोर्टमा उल्लेख छ।

रिपोर्टले महिलामाथिको पुरुष हिंसा र त्यसबाट आत्मरक्षाको प्रयासलाई समेत मृत्युदण्डसँग जोडिएको विषय उठाएको छ। बालविवाह, जबर्जस्ती विवाह, घरेलु हिंसा तथा यौन हिंसाबाट पीडित महिलाले आत्मरक्षा गर्दा पनि कानुनी संरक्षण नपाउने अवस्था रहेको दाबी गरिएको छ।

यसैबीच, इरानमा महिलाको मृत्युदण्डसम्बन्धी तथ्यांकले पनि चिन्ता बढाएको छ। इरान ह्युमन राइट्सका अनुसार सन् २०२६ को पहिलो आठ महिनामा कम्तीमा १८ महिलालाई मृत्युदण्ड दिइएको थियो। अगस्टमा मात्रै ६ महिलालाई मृत्युदण्ड दिइएको र त्यो वर्षकै सबैभन्दा धेरै मासिक संख्या रहेको संस्थाले जनाएको छ।

मानव अधिकारसम्बन्धी संस्थाहरूले मृत्युदण्डको प्रणालीले महिलालाई कानुनी तथा सामाजिक विभेदको दोहोरो मारमा पारिरहेको बताएका छन्। विशेषगरी हिंसा र जबर्जस्ती विवाहबाट पीडित महिलाले न्याय पाउनुको सट्टा आफैं कठोर सजायको भागीदार बन्नुपर्ने अवस्थाले इरानमा महिला अधिकार र न्याय प्रणालीबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।