बालबालिकासँग सहमति र यौन हिंसाबारे खुला संवाद आवश्यक

भदौ ९ , काठमाडौं । महिलामाथि हुने यौन हिंसाका घटना बढिरहेका बेला अभिभावकले बालबालिका तथा किशोरकिशोरीसँग सहमति, लैंगिक समानता र यौन हिंसाबारे उमेरअनुकूल तथा खुला संवाद गर्नुपर्नेमा विज्ञहरूले जोड दिएका छन्।

हालैका केही चर्चित यौन हिंसाका घटनामा किशोर उमेरका बालकसमेत जोडिएपछि परिवारमा यस्ता विषयमा छलफलको आवश्यकता थप बढेको हो। अभिभावकले बालबालिकालाई स्वस्थ सम्बन्ध, सम्मान र व्यक्तिगत सीमाबारे जानकारी दिनुका साथै सामाजिक सञ्जालमा फैलिने महिला तथा बालिकाविरोधी सामग्रीबारे आलोचनात्मक सोच विकास गराउनुपर्ने बताइएको छ।

अस्ट्रेलियाको तथ्यांकअनुसार सन् २०२४ मा प्रहरीमा दर्ता भएका कुल यौन दुर्व्यवहारका घटनामध्ये झण्डै ३० प्रतिशत पीडित १० देखि १७ वर्ष उमेरका बालिका थिए। सोही वर्ष देशभर दर्ता भएका यौन दुर्व्यवहारका घटना सन् २०२३ को तुलनामा १० प्रतिशतले बढेका थिए।

विशेषज्ञहरूका अनुसार अभिभावकले यस्ता विषयमा कुरा गर्दा सही शब्द प्रयोग गर्नुपर्छ र हिंसाको वास्तविकतालाई लुकाउनु हुँदैन। बालबालिकासँग औपचारिक रूपमा बसेर मात्र नभई गाडीमा यात्रा गर्दा वा घरायसी काम गरिरहेका बेला सहज रूपमा कुराकानी सुरु गर्न सकिने सुझाव दिइएको छ।

बालबालिकाले हालैका समाचारमा के सुनेका छन्, त्यसबारे उनीहरूको धारणा के छ र कुनै प्रश्न छन् कि छैनन् भन्ने प्रश्नबाट संवाद सुरु गर्न सकिन्छ। अभिभावकले आदेश दिनेभन्दा प्रश्नमार्फत उनीहरूलाई आफ्नै निष्कर्षमा पुग्न सहयोग गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ।

साथै ‘केटा त यस्तै हुन्छन्’ वा बलात्कारसम्बन्धी गलत धारणाजस्ता लैंगिक पूर्वाग्रह र हानिकारक मिथकलाई अभिभावकले प्रोत्साहन गर्न नहुने बताइएको छ। यस्ता विषयमा असहज महसुस हुनु स्वाभाविक भए पनि त्यसलाई संवादबाट पन्छिने कारण बनाउन नहुने विज्ञहरूको भनाइ छ।

सामाजिक सञ्जालमा फैलिने महिलाविरोधी तथा लैंगिक विभेदपूर्ण सामग्रीले किशोरकिशोरीको सोचमा प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले अभिभावकले उनीहरूलाई अनलाइन सामग्रीको आलोचनात्मक मूल्यांकन गर्न सिकाउनुपर्ने आवश्यकता पनि औँल्याइएको छ।

विशेषज्ञहरूले सहमतिको शिक्षा किशोरावस्थामा मात्र नभई बालबालिकाले बोल्न र बुझ्न थालेदेखि नै उमेरअनुकूल रूपमा सुरु गर्नुपर्ने बताएका छन्। सानै उमेरमा आफ्नो शरीरमाथि आफ्नो अधिकार, अरूको सीमाको सम्मान र आफूलाई मन नपरेको शारीरिक सम्पर्क अस्वीकार गर्न पाउने अधिकारबारे सिकाउन सकिने बताइएको छ।

यौन हिंसा र सहमतिबारे एकपटक मात्र गरिने औपचारिक संवादभन्दा बालबालिका र अभिभावकबीच निरन्तर, सहज र विश्वासमा आधारित कुराकानी हिंसा रोकथाम तथा स्वस्थ सम्बन्ध निर्माणका लागि बढी प्रभावकारी हुने विज्ञहरूको निष्कर्ष छ।