१५ वर्षमुनिका बालबालिकालाई श्रममा रोक लगाउन विपक्षी सांसदको संशोधन

असोज ९, काठमाडौं । प्रतिनिधिसभामा विचाराधीन बालश्रम (निषेध तथा नियमित गर्ने) विधेयक, २०८३ मा १५ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकालाई कुनै पनि प्रकारको श्रम वा रोजगारीमा लगाउन नहुने प्रस्तावसहित संशोधन दर्ता भएको छ।

सरकारले प्रस्ताव गरेको विधेयकमा १३ वर्ष उमेर पूरा गरेका बालबालिकालाई उनीहरूको शिक्षा र विकासमा असर नपर्ने गरी अभिभावक वा संरक्षकको सहमतिमा विद्यालय समयअघि, पछि वा बिदाको समयमा निश्चित प्रकारका हलुका काममा लगाउन सकिने व्यवस्था छ।

नेपाली कांग्रेसका सांसद रेखाकुमारी यादव, कालीबहादुर सहकारी, हरिनादेवी कामी र नीनुकुमारी कर्णले १५ वर्षमुनिका बालबालिकालाई श्रममा लगाउन पूर्ण रूपमा रोक लगाउनुपर्ने भन्दै संशोधन प्रस्ताव राखेका छन्। उनीहरूले विधेयकका सम्बन्धित दफा नै नयाँ ढंगले लेख्नुपर्ने प्रस्ताव गरेका छन्।

उनीहरूको संशोधनमा १५ वर्ष उमेर पूरा नगरेका बालबालिकालाई कुनै पनि प्रकारको श्रम वा रोजगारीमा लगाउन पूर्ण प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने उल्लेख छ। तर परिवार वा संरक्षित वातावरणमा उमेर र क्षमताअनुसार सामाजिक व्यवहार, सीप विकास तथा स्वावलम्बनका लागि गराइने सामान्य घरायसी वा सिकाइसम्बन्धी कामलाई बालश्रम नमान्ने प्रस्ताव गरिएको छ। यस्तो काम गर्दा बालबालिकाको स्वास्थ्य, सुरक्षा, शिक्षा, आराम र समग्र विकासमा असर नपर्ने सुनिश्चितता हुनुपर्ने उल्लेख छ।

नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका सांसद रमेशकुमार मल्लले पनि विधेयकमा रहेको १३ वर्षको उमेरसीमा परिवर्तन गरी १५ वर्ष कायम गर्नुपर्ने र १५ वर्षमुनिका बालबालिकालाई श्रममा लगाउन नहुने प्रस्ताव गरेका छन्।

यस विधेयकमाथि सांसदहरूले कुल २० समूहमा १६७ वटा संशोधन प्रस्ताव दर्ता गरेका छन्। अब मूल विधेयक र दर्ता भएका संशोधन प्रस्तावलाई सँगै राखेर प्रतिनिधिसभामा छलफल अघि बढाइनेछ। विधेयक दुवै सदनबाट पारित भई राष्ट्रपतिबाट प्रमाणीकरण भएपछि मात्र ऐनका रूपमा कार्यान्वयनमा आउनेछ।